حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
39
خواص الأشياء ( فارسى )
و زعفران از هريك چهار درم ، سقمونياى مشوى كرده سه درم ، تربد سفيد و حبّ النّيل از هر يك هشت درم ، قند سفيد به وزن ادويه كوفته و بيخته با عسل كف گرفته بسرشند . شربتى پنج مثقال به حسب مزاج به آب گرم نافع بود . جوارش اترج : قوّت معده بدهد و اشتهاى طعام بازديد كند و بوى دهان خوش كند ؛ صنعت آن : پوست ترنج خشك كرده سى درم ، قرنفل و جوزبويا و دارفلفل و قرفه و قاقله و خولنجان و زنجبيل از هريك دو درم ، مشك خالص نيم درم ، كوفته و بيخته به عسل مصفّى بسرشند و در ظرفى چينى يا زجاجى كنند و استعمال مىكنند . جوارش عود : از مجرّبات شيخ الرئيس است . بادها بشكند و خفقان و دلتنگى زايل كند ؛ صنعت آن : عود هندى سه درم ، مشك دو دانگ ، كافور دانگى و نيم ، بسباسه و نارمشك و سعد و فرنجمشك و زرنب و زرنباد از هريك دو درم ، دارچينى و فلفل و زنجبيل و قرنفل و مصطكى از هريك دو درم و نيم ، لسان الثّور پنج درم ، باديان و تخم كرفس و وج و سنبل از هر يك سه درم ، كوفته و بيخته ، به عسل مصفّى بسرشند . جوارش عود ، نوع ديگر : معده و دل را قوّت دهد ، خاصّه پيران را ؛ صنعت آن : عود هندى و قرنفل و سادج هندى و زنجبيل و قاقله و فرنجمشك و دارفلفل از هريك دو مثقال . نوع ديگر : معده و دل را قوّت دهد ، خاصّه هاضمه را قوّت دهد و اشتهاى طعام بازديد كند و بلغم و رطوبت دفع كند ؛ صنعت آن : قرنفل سه درم ، قاقلهء كبار دو درم ، عود قمارى پنج درم ، زعفران يك درم ، سنبل دو درم ، كوفته و بيخته به عسل بسرشند . نوع ديگر : معدهء سرد را گرم كند و اشتها باز كند و هاضمه را نيكو بود ؛ صنعت آن : قرنفل دو درم ، سنبل الطّيب يك درم ، عود خام پنج درم ، نبات يك من به قوام آورند و تيز بزنند و داروها بر آن افشانند و به روى سنگ ريزند . نوع ديگر : عود خام پنج درم ، پوست ترنج دو درم ، مصطكى دو درم ، نبات يك من و نيم به آن دستور بريزند . جوارش آمله : معده را به صلاح آورد و اشتها بازديد كند ؛ صنعت آن : آمله در شير جوشانيده بيست درم با يك من قند به روى سنگ ريزند . جوارش آمله ، معه اضافه : آمله ده درم ، مصطكى دو درم ، عود ده درم و نيم ، زرشك بىدانه سه درم ، پوست اترج سه درم ، گشنيز خشك دو درم ، قند يك من .